راز فرمول فراموش شده ملات‌های پاسارگاد
راز فرمول فراموش شده ملات‌های پاسارگاد

با حضور کارشناسان و پژوهشگران پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی ، نحوه طراحی، سنجش و اجرای ملات های مرمتی پایدار برای اجرا در محوطه جهانی پاسارگاد مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش نبض انرژی،پارسا پهلوان با بیان اینکه نیاز مبرم به مرمت علمی میراث فرهنگی در چهارچوب منشورهای بین المللی، به حرکت در چهارچوب برنامه مدون مرمتی وابسته است، اظهار داشت: بر همین اساس، مرمت علمی اصولی امروز به اتکا بر چهار اصل برگشت پذیری (در حد امکان)، پایداری، سازگاری با مصالح اصلی و برنامه اقتصادی مترتب است.

این فوق دکتری مرمت و مواد پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی در نشست تخصصی «طراحی، سنجش و اجرای ملات‌های مرمتی پایدار برای اجرا در محوطه جهانی پاسارگاد » افزود: مشکل ناسازگاری فیزیکی و شیمیایی ملات های حاوی سیمان با مصالح قدیمی و ضعف پایایی ملات های آهکی، نیاز به طراحی و سنجش ملات های نوین سازگار با بناهای تاریخی را تبیین می‌کند.

به گفته این پژوهشگر، ملات های آهکی که به واسطه فرمولاسیون های فراموش شده و خطر فرسایش قرن ها را پشت سر گذاشته اند، برای باززنده سازی و استفاده امروزی در مرمت، نیازمند تقویت، به روز رسانی فرمولی، کاراکتریزاسیون جدید و همخوانی با استاندارد های نوین حوزه مرمت میراث فرهنگی هستند.

پهلوان با اشاره به این نکته که در حوزه پایداری نیز روی آوردن به برگشت پذیری مصالح و استفاده از تکنیک های ضایعات بنیان، دستاوردهای چشمگیر زیست-محیطی و اقتصادی را برای برنامه مرمتی به ارمغان می‌آورد، گفت: از سوی دیگر وابستگی تکنولوژیک ما در ایران (و سایر کشورهای خاور میانه) به طراحی ملات مرمتی، گاها به  غیر بوم آوردی ملات های مرمتی منجر شده است.

وی اظهار داشت: به عنوان مثال در مرمت بخش هایی از پاسارگاد از ملات مرمتی ایتالیایی (آهک آبی وارداتی از ایتالیا)  استفاده شده و اقلیم امروز پاسارگاد که در اثر خشکسالی و ضعف سفره های آبی زیرزمینی با کاهش شدید رطوبت نسبی در قیاس با دهه های گذشته مواجه است منجر به استنتاج ناقص ملات های آبی در مرمت این مکان گشته است.

این  فارغ التحصیل دکتری معماری از ایتالیا دیگر عدم توفیق کامل آن مرمت‌ها را  عدم کارکتیزاسیون ملات ها و پایش مفصل در اقلیم پاسارگاد دانست و گفت: این امر در پروپوزال کنونی به طور ویژه لحاظ گشته است.

وی در ادامه در رابطه با ارتباط طرح با اسناد بالادستی، نقشه جامع علمی کشور، سند چشم انداز، برنامه پنج ساله ششم و وظایف سازمان و پژوهشگاه به مواردی از قبیل تقویت بعد اقتصادی-محیط زیستی ملات در چهارچوب برنامه مدون مرمتی، حرکت در راستای سیاست اقتصاد مقاومتی با استفاده از تکنیک و منابع ضایعات-بنیان و همچنین بی نیازی نسبت به واردات مواد اولیه از اروپا، پایبندی به سند چشم انداز در برخورداری از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی و… اشاره کرد.

پهلوان گفت: در ارتباط با رسالت پژوهشگاه میراث فرهنگی (به طور خاص پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی –تاریخی ) مبنی بر انجام پژوهش‌های بنیادین و کاربردی حفاظت و مرمت در جهت شناخت و تجزیه و تحلیل فرآیند‌های فرسودگی آثار و همچنین مواد مصرفی در امر مرمت و حفاظت آثار فرهنگی- تاریخی، آموزش و فراهم سازی زمینه انتقال، ترویج و تمرین مرمت علمی بر اساس نیازهای مرمتی در محوطه جهانی پاسارگاد  با در نظر گرفتن ملاحظات پایداری، سازگاری، بازگشت پذیری و اقتصادی سه گروه ملات طراحی شدند.

وی گفت: برای این مهم، ملات های آهکی هوایی با آهک میکرونیزه و استاندارد به همراه افزودنی ارگانیک در جهت هماهنگی با رطوبت نسبی پایین استان فارس انتخاب شدند.

پارسا افزود: ملات های طراحی شده، در مقیاس آزمایشگاهی در بیش از یکصد نمونه ساخته شدند و طبق برنامه زمان بندی، بر اساس توزیع شبکه تخلخل، نفوذپذیری در برابر بخار آب، پایایی و کربناسیون، سنجیده شدند.

پهلوان خاطرنشان کرد: از آنجا که پارامترهای تاثیرگذار بر ملات در اقلیم طبیعی به نسبت محیط آزمایشگاهی بیشتر و پیچیده تر هستند، تمام روند ساخت ملات و انجام آزمون ها در اقلیم پاسارگاد تکرار شد تا تاثیر تفاوت اقلیم و آزمایشگاه بر کارآیی ملات های مرمتی نیز مطالعه شود.

وی در پایان تصریح کرد: مقایسه نتایج شبکه تخلخل و تست های آب و بخار آب ملات های این پژوهش با ملات های استاندارد مرمتی دنیا، به ظرفیت بالای ملات های آهکی هوایی بوم آورد در کارکرد مرمتی در اقلیم مترتب است.